Początki
Budownictwo wielkopłytowe to nic innego jak modułowe budowanie bloków z elementów betonowych i mocowań ze stalowych prętów (tzw. agrafki). Pierwszy „wielkopłytowiec“ powstał w Polsce w latach 50. XX wieku, w Krakowie, ale prawdziwym przebojem wdarł się w polski krajobraz dopiero 20 lat później, jako odpowiedź na kryzys mieszkaniowy. Ostatnie dwa budynki powstały zaledwie 4 lata temu, więc już na wstępie należy zaznaczyć, że stan poszczególnych „wielkopłytowców" znacznie się różni. Ich żywotność przewidziano na 60-70 lat, choć niektóre dane mówią nawet o 100 latach. Eksperci podkreślają jednak, że takie założenia to mit. Według szacunków w blokach z wielkiej płyty mieszka ok. 12 milionów Polaków.
Temat budynków z epoki PRL-u powraca i wydaje się być gorący w związku z zapowiedzią sfinansowania przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ekspertyzy wielkiej płyty przez Instytut Techniki Budowlanej w najbliższej przyszłości. To pierwsze badania blokowisk na tak dużą skalę.
Przedmiot badań
Jakość materiałów, z których budowano bloki, pozostawia wiele do życzenia. W miejscach łączenia płyt, trudnych do uszczelnienia, mogła nastąpić korozja stali. Wśród minusów tego typu budynków eksperci wymieniają również m.in. korodowanie w wilgotnych warunkach wieszaków mocujących płyty elewacyjne, słabą wentylację, niemalże zerową infrastrukturę dla osób niepełnosprawnych czy też elewacje zewnętrzne – złe zakotwiczenie może powodować uszkodzenia np. podczas wichury. Badaniami mają zostać objęte szczegóły rozwiązań konstrukcyjnych. Właściciele lokali mogą być proszeni o zgodę na wykonanie odkrywek.
Są też zalety
Wielkopłytowe budownictwo nadal cieszy się dużą popularnością na rynku wtórnym. Być może wynika to z faktu, iż takie mieszkania traktowane są jako przejściowe – na kilka, maksymalnie kilkanaście lat. Niższa cena za metr przekłada się na brak konieczności zaciągania kredytu na zakup lokalu, często również mieszkania w tych budynkach traktowane są jako inwestycja pod wynajem – np. dla studentów – ze względu na dobrą lokalizację większości blokowisk (świetne skomunikowanie z centrum miasta). Niewątpliwą zaletą pozostaje bardzo dobrze rozwinięta infrastruktura w okolicy (przedszkola, sklepy i inne obiekty usługowe). Wśród plusów należy wymienić również przestrzeń między budynkami – w przeciwieństwie do nowego budownictwa, mieszkając w „wielkopłytowcu", nie zaglądamy sąsiadom w okna...
Tylko spokojnie...
Eksperci uspokajają, że żadna katastrofa nam nie grozi i budynki się nie zawalą, ale oczywiście wymagają ciągłych napraw i ulepszeń. Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa podkreśla, że badania nie mają na celu straszenia mieszkańców wielkiej płyty, a jedynie ocenę stanu budynków, w tym tzw. elementów wrażliwych, co nie jest tożsame z istniejącym obecnie jakimkolwiek zagrożeniem. Tomasz Żuchowski, wiceminister infrastruktury i budownictwa, wspomina, że Instytut wytypuje jedynie rodzaje budynków, które będą mogły wymagać naprawy.
Spółdzielnie mieszkaniowe podkreślają natomiast, że w związku z rzetelnymi przeglądami technicznymi budynków badania nie mają najmniejszego sensu. Jeżeli jednak opinia ekspertów okaże się mocno negatywna, wskazując np. na 10-letnią żywotność budynku, sprzedaż mieszkań może spaść dramatycznie. Nic dziwnego, że zarządcy nieruchomości i właściciele lokali podchodzą do zapowiadanych badań z małym entuzjazmem.